Dossier Dengue

Dengue is één van de belangrijkste, door muskieten overgedragen, ziektes ter wereld. Jaarlijks sterven er wereldwijd tussen de 10 en 20.000 mensen aan deze ziekte. Een veelvoud hiervan is korte of langere tijd ernstig ziek. Op het Amerikaanse continent alleen al bedroeg het aantal geïnfecteerden in het jaar 2000, 700.000 personen. Ook in Suriname komt dengue, ook wel knokkelkoorts genoemd, voor. De laatste dengue-epidemie in Suriname, in 2005, maakte honderden slachtoffers, waarvan zelfs twaalf de ziekte niet overleefden. Reden om aandacht te besteden aan deze verraderlijke ziekte, want voor een belangrijk deel heeft u de verspreiding van deze ziekte zelf in de hand.

De veroorzaker van dengue is het denguevirus. Er zijn verschillende typen denguevirussen, maar alle typen virussen worden overgebracht door de Aëdes muskiet (met name de Aëdes aegypti). Hoe deze muskiet eruit ziet, kunt u zien op de afbeelding op de vorige pagina. De afbeelding is niet op ware grootte. In werkelijkheid is de muskiet maar enkele millimeters groot. Het laat wel zien dat de muskiet te herkennen is aan de zwart-wit gestipte poten.

De muskiet komt veel voor in Suriname en dan met name in en rondom Paramaribo. De muskiet houdt van de stad met al die ideale broedplaatsen, zoals lege autobanden, flessen, dakgoten en andere plekken waar water in blijft staan.

Wat als u gestoken wordt door deze muskiet?

Als u gestoken wordt door een Aëdes muskiet, betekent dat nog niet meteen dat u ook dengue krijgt. Niet alle muskieten zijn besmet met het virus. Als u zich een maand later nog steeds kiplekker voelt, is er waarschijnlijk niets aan de hand. Maar let op! Want de eerste verschijnselen van dengue lijken soms op een gewone griep.

Als de muskiet die u stak, drager was van het denguevirus zijn er grofweg vier mogelijkheden:

U lijkt griep te krijgen: koorts, hoofdpijn, verkoudheid, wat spierpijn en verminderde eetlust. Na enige dagen knapt u langzaam weer op en wellicht komt u er niet eens achter dat u dengue heeft gehad. Sommige mensen reageren echter heftiger op het virus.

In dat geval zult u zich zo ongeveer een week na het moment dat de muskiet u stak, knap beroerd gaan voelen. Uw lichaam doet overal pijn (vooral in uw benen, rug en gewrichten), u krijgt hoofdpijn, koorts en een stekende pijn achter de ogen. De hoofdpijn is vaak erg hevig en iedere beweging doet pijn en doet de hoofdpijn verergeren. Soms is zelfs licht te veel. Bijkomende verschijnselen kunnen zijn: slapeloosheid, lusteloosheid, verminderde eetlust, een bittere smaak in de mond en een gevoel van zwakte. Soms is er ook huiduitslag aanwezig, die meestal te zien is op de borststreek en aan de binnenzijde van de armen. De huiduitslag gaat gepaard met jeuk en verdwijnt pas als de huid vervelt.

In sommige gevallen neemt de ziekte ernstiger vormen aan. De dokter spreekt dan van ´Hemorragische koorts´. Verschijnselen die hierbij optreden zijn bloedingen, waaronder neusbloedingen, tandvleesbloedingen, slaperigheid en rusteloosheid, droge mond en veel dorst, bloed in de ontlasting, hevig bloedverlies bij de menstruatie of plotseling optreden van de menstruatie en soms zelfs braken van (zwart) bloed. Rode vlekken op de huid zijn bij deze vlekken ook te zien. Deze vorm van dengue komt veel bij kinderen voor.

Het grote gevaar van dengue is het ´dengue shock syndroom´. In dat geval reageert u zo heftig op het virus dat u in shock raakt en kunt overlijden. De shock kondigt zich meestal aan door hevige en continue buikpijn, aanhoudend braken, plotselinge temperatuurdaling gepaard met zweten en duizeligheid, rusteloosheid (vooral bij kinderen) en slaperigheid. Deze symptomen treden meestal op tussen de 2e en 5e dag en duiden op een beginnende shock. In dat geval moet u niet aarzelen en onmiddellijk een dokter erbij roepen.

De ernstigste vormen van dengue (hemorrhagische koorts en dengue shock syndroom) komen vooral voor bij mensen die eerder dengue hebben gehad. Extra voorzichtigheid is dan dus geboden! Maar ernstig of niet ernstig: als u de verschijnselen van dengue herkent of vermoedt, neem dan altijd contact met een dokter op.

Wat kan de dokter doen?

De dokter zal door middel van een bloedonderzoek vaststellen of u dengue heeft. Verder kan hij of zij u helpen de pijn te verlichten. Een heel belangrijk advies bij dengue is: gebruik alleen paracetamol als pijnstiller (tenzij uw dokter anders voorschrijft). In andere pijnstillers kan aspirine voorkomen en hierdoor kunnen bloedingen die soms samengaan met dengue, veroorzaakt worden of verergeren.

De dokter kan ook helpen nieuwe gevallen van dengue in uw buurt te voorkomen. Als u dengue heeft, zal hij dat namelijk aan het Bureau Openbare Gezondheidszorg (BOG) melden. Als er in een bepaald gebied veel gevallen voor blijken te komen, onderneemt het BOG actie. De inspecteurs zullen dan bij huizen en erven in dit gebied een middel spuiten dat de muskiet vernietigt.

Zo kan uw bezoek aan de dokter mensenlevens redden.

Wat kunt u doen?

Allereerst: zorg dat u niet gestoken wordt! Draag kleren die uw armen en benen bedekken (let op: enkels zijn favoriet bij de Aëdes-muskiet) en smeer insectenwerende middelen (vb. maskita lotion of gel) op lichaamsdelen die niet beschermd zijn. Houdt de muskieten verder bij uw huis en bed vandaan door gebruik te maken van goedsluitend muskietengaas voor de ramen, muskietennetten over uw bed (kijk goed of er geen gaatjes in zitten) en ventilatoren of airconditioning.

Als er dan nog muskieten voorkomen in uw kamer, gebruik dan een muggendodend middel (spray, met milieuvriendelijke insecticiden geïmpregneerde verdamp-tabletten of rookspiralen).

Maar u kunt ook zorgen dat de Aëdes muskiet niet eens voorkomt bij uw huis. Door uw huis en omgeving schoon en droog te houden en ervoor te zorgen dat u geen stilstaande waterplassen op uw erf heeft, voorkomt u dat de muskiet ergens kan broeden. Muskieten vliegen nooit ver, dus zonder broedplaatsen zult u ook weinig last hebben van muskieten. En dat is om meerdere redenen wel zo prettig.

Veelgestelde vragen over dengue:

Waarom spuit de overheid niet tegen dengue?

Spuiten tegen dengue heeft slechts beperkt zin. Het gif doodt namelijk alleen de volwassen muskieten. Larven blijven gewoon leven. Enkele dagen na het spuiten kunnen de larven al uitkomen en heeft u weer nieuwe muskieten. Het opruimen van broedplaatsen is dus effectiever!
Waarom worden sommige mensen niet of nauwelijks ziek en anderen wel?
Dat kan verschillende oorzaken hebben. Er is wel ontdekt dat etniciteit een belangrijke rol speelt. Hindostanen, Javanen en Europeanen zijn vatbaarder voor de ziekte dan Creolen.

Waarom overlijden sommige mensen aan de ziekte en anderen niet?

Ook daarvoor zijn verschillende redenen aan te geven. Maar we weten wel dat het belangrijk is om tijdig een infuus of bloedproducten te krijgen als de ziekte z’n ernstige vorm aanneemt. Op tijd naar het ziekenhuis (via uw huisarts) is daarom erg belangrijk.

Heeft het wel zin om mijn erf op te ruimen als niet iedereen dat doet?

Ja! De denguemuskiet vliegt geen lange afstanden. Een afstand van een paar honderd meter is al erg ver. Als u met uw buren dus samenwerkt om uw directe omgeving (dus ook goot en trottoir) schoon te houden, loopt u veel minder kans op besmetting.
Bovendien is het schoonhouden van het milieu niet alleen belangrijk voor het voorkomen van dengue, maar ook voor het voorkomen van andere ziektes zoals de Ziekte van Weill (leptospirosis).

Waarom mag ik alleen paracetamol gebruiken bij dengue?

Bij dengue dalen de bloedplaatjes (trombosieten) in je bloed sterk. Je bloed stolt daardoor minder goed. Sommige pijnstillers, zoals aspirine, maken je bloed nog dunner waardoor de kans op gevaarlijke bloedingen toeneemt.

Moeten vervuilers niet beboet worden?
Ja! De overheid werkt eraan om vervuilers direct te straffen.

http://www.paho.org/english/sur/feti-dengue.htm