Het Pharmacovigilance Centre Suriname Het farmacovigilantiecentrum Suriname is het centrum voor Suriname op het gebied van farmacovigilantie; bijwerkingen, risicoanalyse en risicomanagement. De belangrijkste activiteiten van het farmacovigilantiecentrum bestaan op dit moment uit het registreren van bijwerkingen, het registreren van incidenten en nascholing op het gebied van risicomanagement en bijwerkingen. Het farmacovigilantiecentrum is opgericht op 1  november 2006 na een vraag van de Pan American Health Organization (PAHO) om farmacovigilantie te implementeren in de Nationale AIDS Programma’s in het Caribisch gebied. Inmiddels is de registratie van bijwerkingen hierin geïntegreerd. Sinds januari 2007 neemt Suriname deel aan het International Drug Monitoring Programme van de World Health Organization (WHO) welke wordt geleid door the Uppsala Monitoring Centre (UMC). Dit betekent dat gemelde bijwerkingen doorgegeven worden aan de database van het UMC en daarmee bijdragen aan farmacovigilantie wereldwijd. Bij het UMC zijn eind 2007 83 bijwerkingencentra verspreid over alle continenten aangesloten. Farmacovigilantie Farmacovigilantie wordt ook wel geneesmiddelveiligheid genoemd. Volgens de definitie van de WHO is farmacovigilantie: de wetenschap en activiteiten met betrekking tot de opsporing, beoordeling, begrip en preventie van bijwerkingen of elk ander geneesmiddel gerelateerd probleem. Farmacovigilantie is van belang omdat zodra een geneesmiddel op de markt komt het middel getest is op een beperkt aantal zorgvuldig geselecteerde personen. In sommige gevallen zijn dit er slechts 500 en het zijn er bijna nooit meer dan 5000. Het is daarom belangrijk dat geneesmiddelen gevolgd worden na verschijning op de markt om te kijken wat de effectiviteit en veiligheid is bij het gebruik in de ‘echte wereld’. Meer informatie is nodig over gebruik bij kinderen, zwangere vrouwen en ouderen en over het chronisch gebruik van het geneesmiddel, vooral in combinatie met andere medicijnen. Uit ervaring blijkt dat veel bijwerkingen, interacties en risico-factoren aan het licht komen in de jaren na de registratie van het geneesmiddel. De doelen van farmacovigilantie zijn de patiëntenzorg en de volksgezondheid met betrekking tot geneesmiddelen te verbeteren. Literatuur over farmacovigilantie World Health Organization (2004). Pharmacovigilance: ensuring the safe use of medicines. http://whqlibdoc.who.int/hq/2004/WHO_EDM_2004.8.pdf. October 2004. Melden van bijwerkingen Nut van het melden van bijwerkingen voor Suriname Naast het feit dat er na registratie van een geneesmiddel nog maar beperkte informatie beschikbaar is over het geneesmiddel zijn er ook andere redenen om bijwerkingen te melden. Bijwerkingen kunnen bijvoorbeeld verschillen per populatie vanwege verschillen in afkomst, dieet, leefgewoonten en geneesmiddelgebruik. Voor de Surinaamse bevolking kan het bijwerkingenpatroon dus anders zijn dan elders in de wereld of de populatie waar het geneesmiddel op getest is. Het melden van bijwerkingen kan op die manier ook werken als systeem voor verbetering. Zo kan bijvoorbeeld blijken dat protocollen meer op de Surinaamse situatie aangepast moeten worden. Het melden van bijwerkingen Bijwerkingen kunnen gemeld worden door beroepsbeoefenaren in de gezondheidszorg, zoals een arts, apotheker of specialist. Het melden van bijwerkingen kan via het Meldformulier Bijwerkingen Geneesmiddelen van het Bijwerkingencentrum Suriname. Dit formulier kunt u downloaden van de website van het ministerie van volksgezondheid en per email opsturen naar bijwerkingmelden@hotmail.com of faxen naar (597) 440331. Het is van belang dat het bijwerkingenformulier volledig ingevuld wordt. Alleen volledig ingevulde formulieren hebben nut en kunnen doorgegeven worden aan de WHO. Risicomanagement Risicomanagement is dat deel van de farmacovigilantie dat tracht risico’s weg te nemen of te verminderen. Risicoanalyse kan op twee wijzen plaatsvinden: prospectief en retrospectief. Bij een prospectieve risico-inventarisatie worden risico’s binnen processen geïnventariseerd en worden verbetermaatregelen voorgesteld. Er wordt dus voordat er incidenten gebeuren, gekeken wat de risico’s zijn. De voorgestelde maatregelen kunnen barrières betreffen die in het proces worden ingebouwd of kunnen het herontwerpen van processen betekenen. Er zijn verschillende methoden waarmee een prospectieve risico-inventarisatie uitgevoerd kan worden. Bij een retrospectieve risico-inventarisatie wordt gekeken welke incidenten zich hebben voorgedaan en waarom deze zich hebben voorgedaan. Vervolgens worden ook hiervoor verbetermaatregelen voorgesteld. Risicomanagement en het Pharmacovigilance Centre Suriname Het Pharmacovigilance Centre Suriname heeft in november 2007 haar eerste bijscholingscursus georganiseerd op het gebied van risicomanagement. De presentaties van deze cursus zijn hieronder te vinden. In de toekomst zal het Pharmacovigilance Centre meer bijscholingscursussen organiseren op dit gebied. Sinds november 2007 is het ook mogelijk om uw incidenten en bijna-incidenten te melden bij het Pharmacovigilance Centre Suriname. Hierover kunt u meer lezen onder Melden van incidenten.   Heeft u ideeën over risicomanagement in uw instelling of voor Suriname in het algemeen, neem contact op met de farmacovigilantie coördinator van Suriname, Naomi Jessurun. Presentaties cursus risicomanagement en risicoanalyse in de gezondheidszorg, 26-28 november 2007 Medicatieveiligheid en risicoanalyse, Peter Wierenga Retrospectieve risicoanalyse, Peter Wierenga Medicatiefouten in Suriname, Naomi Jessurun Een clean room voor Suriname, Naomi Jessurun Risico’s, breng ze in kaart!, Peter Wierenga Literatuur over risicomanagement Nap, E.W. e.a. (2007). Draaiboek Prospectieve Risico Inventarisatie. http://www.vmszorg.nl/3082/getfile.ashx. mei 2007. Rooney, J.J. & Heuvel, L.N. Vanden (2004). Root Cause Analysis For Beginners. Quality Progress July 2004. Wierenga, P.C. e.a. (2006). Draaiboek Bow-Tie. http://www.platformpatientveiligheid.nl/UserFiles/Draaiboek%20Bow-Tie%20methode%20versie%201.0.pdf. Augustus 2006. Digitale versies van de rapporten zijn op te vragen per email: bijwerkingmelden@hotmail.com Melden van incidenten Het melden van incidenten en bijna-incidenten Sinds november 2007 is het ook mogelijk incidenten en bijna-incidenten te melden bij het Pharmacovigilance Centre Suriname. De meldingen worden geregistreerd met als doel fouten en zwakke plekken in het zorgsysteem op te sporen en te verbeteren. Het geeft de mogelijkheid tot het uitvoeren van een retrospectieve risico-inventarisatie. Een melding kan anoniem gedaan worden. Vooral bij een anonieme melding is het van belang dat het formulier volledig ingevuld wordt, omdat hier na melding er geen informatie opgevraagd kan worden. Ook als u niet anoniem meldt is het van belang het formulier volledig in te vullen. Een niet-volledig ingevuld formulier kan niet geregistreerd worden. U kunt uw melding doen via het Meldformulier Incidenten en bijna-incidenten. Dit formulier kunt u per email opsturen naar bijwerkingmelden@hotmail.com of faxen naar (597) 440331. Nieuws Hieronder vindt u een archief van de uitgegeven nieuwsbrieven. Volume 1, november 2007 Contact Het postadres van het Pharmacovigilance Centre Suriname is: p/a Nationaal AIDS Programma Suriname Pharmacovigilance Centre Suriname Tourtonnelaan 7 Paramaribo U kunt contact met ons opnemen via bijwerkingmelden@hotmail.com of door te bellen naar (597) 470416 of 470418 0f 470412. De farmacovigilantie coördinator voor Suriname is Naomi Jessurun.